Noord-Limburgse natuur- en milieuvereniging

Dorpsstraat 8 bus 1, 3990 Peer (Grote Brogel)

Zandwinning

Wettelijke Situering

foto zandwinning 1Het Grinddecreet van 1993 regelt de ontginning van grind. Dit decreet is er gekomen op vraag van de milieubeweging om de wildgroei te reguleren en is dus een ecologisch decreet.
Het Oppervlaktedelfstoffendecreet van 2003 regelt de ontginning van bouwzand, vulzand en leem. Dit decreet is er gekomen op vraag van de economische sector en is een economisch decreet. De inhoud van dit laatste is vaag en algemeen. Er wordt enkel in beschreven welke vanuit economisch en geografisch standpunt de interessante ontginningsgebieden zijn. Een aantal belangrijke aspecten, die wel voorzien waren in het grinddecreet (afbouw en einde ontginning, tonnage, concrete winplaatsen, nabestemming, ecologische overwegingen, alternatieven, duurzaamheid…), wordt hier niet vermeld. Uit het Oppervlaktedelfstoffendecreet kwam een Algemeen Delfstoffenplan voort, dat echter eveneens weinig soelaas brengt voor de natuur. Vanuit dit Algemeen Delfstoffenplan worden dan Bijzondere Delfstoffenplannen opgesteld per regio en per grondstof, bijvoorbeeld “Zand in Limburg”.

Bouwzand in (Noord)-Limburg

foto zandwinning 2Hoogwaardig bouwzand vindt men in Vlaanderen enkel terug in de Limburgse, en dan vooral Noord-Limburgse, ondergrond. Vandaar dat de Administratie Natuurlijke Rijkdommen en Energie (ANRE) van het Ministerie van Economie een visieplan “Zand in Limburg” heeft opgesteld. In deze studie, die uiteindelijk moet uitmonden in het Bijzonder Delfstoffenplan “Zand in Limburg”, stelt ANRE dat er een groot tekort is aan bouwzand in Vlaanderen. Er werd een aantal zoekzones aangeduid, waardoor verschillende grote en waardevolle natuurgebieden in Limburg dreigen te verdwijnen.


Natuurgebieden in Noord-Limburg bedreigd

foto zandwinning 3Op de Sint-Maartensheide te Bree is men zinnens om 30 miljoen m³ bouwzand te ontginnen over een oppervlakte van 800 ha. Hier zouden vooral landbouwgronden aangesneden worden, maar ook de gevolgen voor de aangrenzende natuurgebieden zijn nefast. Op het grondgebied van de gemeente Bocholt voorziet de planning om, verspreid over diverse locaties (Groote Heide, Raekerheide (voormalige P.R.B terreinen) en uitbreiding Achterste Hostie), 40 miljoen m³ bouwzand te winnen, deels in natuurgebied, deels in landbouwgebied. Ook het Hageven in Lommel is in gevaar, met een optie voor 14 miljoen m³ bouwzand. Dan is er nog 9 miljoen m³ voorzien in het natuurgebied Solterheide (uitbreiding) te Neerglabbeek; in de Donderslagheide te Meeuwen wordt er nog eens een ontginning van 26 miljoen m³ voorzien en het ontginningsgebied Kolisbos van Neerpelt zal in omvang verveertienvoudigen. En hiermee zijn nog niet alle gebieden vermeld.

Gevolgen voor het landschap en de omgeving

Het onttrekken van deze grondstoffen aan onze ondergrond betekent een ingrijpende, definitieve en onherstelbare aanslag op het landschap. In de wijde omgeving ( 5 tot 10 km) wordt het milieu erdoor aangetast. De waterhuishouding wordt er danig verstoord met een daling van de grondwaterspiegel tot gevolg. Grote landschappelijke eenheden worden bruusk onderbroken waardoor onherstelbare schade wordt aangericht aan het landschap. Natuurgebieden, landbouwgebieden en bossen zullen verdwijnen evenals een uitgebreid netwerk van recreatieve wandel- en fietswegen. Wat rest zijn tot 25 m diepe waterputten zonder de geringste natuurwaarde. Ook de gevolgen voor de woonomgeving zijn desastreus. Geluidshinder, grondverzakkingen, toename van het vrachttransport, schade aan wegen en huizen en het verlies van waarde van eigendommen zijn enkele factoren waarmee onvoldoende of geen rekening wordt gehouden. Om nog maar niet te spreken van de gedwongen onteigeningen, of ontzanding zonder aankoop van gronden die de omwonenden boven het hoofd hangt.

Actiegroepen

Onder leiding van Natuurbeschermingsactie Limburg (NAL) werd een werkgroep van Limburgse natuurbeschermers opgericht die onze natuurgebieden beschermt tegen deze nieuwe dreiging. Omdat de publieke opinie ook een belangrijke rol zal spelen, willen we iedereen bewust maken van de mogelijke gevolgen van deze megaprojecten.

Meer informatie kunt u vinden via NAL (011/225073), actiegroep zanderover (www.zanderover.be) en in het Oppervlaktedelfstoffendecreet
(http://ewbl-publicatie.vlaanderen.be)